هارپ (HAARP)، مخفف عبارت «برنامه تحقيقاتي شفق‌هاي قطبي فعال و پربسامد» است، يک آزمايش تحقيقاتي برروي يون‌کره زمين که به‌طور مشترک توسط نيروي هوايي ايالات متحده، دانشگاه آلاسکا و دارپا (آژانس پروژه‌هاي تحقيقاتي پيشرفته دفاعي که بازوي تحقيقاتي پنتاگون محسوب مي‌شود) بنيان گذاشته شده و هدف از آن، مطالعه خواص و رفتار يون‌کره (يونوسفر) جو زمين با تاکيد بر استفاده بالقوه از آن براي ارتقاي خدمات مخابراتي راديويي و اهداف نظارتي (مثلا شناسايي موشک‌هاي بالستيک)، هم در مقاصد غيرنظامي و هم مقاصد دفاعي است.
اين آزمايش در ايستگاه تحقيقاتي هارپ انجام مي‌شود، جايي به مختصات جغرافيايي 62.39 درجه شمالي و 145.15 غربي که در نزديکي شهر گاکوناي آلاسکا واقع شده است. آغاز پروژه هارپ به سال 1990 / 1369 برمي‌گردد، اما ساخت سازه‌هاي آن از سال 1993 / 1372 آغاز شد و تا سال 2008 / 1387، مبلغ 250ميليون دلار براي آن هزينه شده است.
با استفاده از نتايج بدست‌آمده از آزمايش‌هاي هارپ، مي‌توان چگونگي تأثير لايه يون‌کره را بر امواج راديويي بهتر درک کرد و در نتيجه، روش‌هايي را براي بهبود کيفيت و اعتمادپذيري سيستم‌هاي ارتباطي و جهت‌يابي تدوين کرد. کاربردهاي چنين روش‌هايي چه در بخش غيرنظامي و چه در بخش نظامي بسيار زياد است. افزايش دقت جهت‌يابي با جي.پي.اس، بهبود روش‌هاي ارتباطي زيردريايي‌ها، کشف مواد معدني در زير زمين و نقشه‌برداري از سازه‌هاي زيرسطحي از جمله اين کاربردهاست، هرچند که براي انجام چنين کارهايي در هر نقطه از جهان به سکو‌هاي متحرک نياز است.
علاوه بر سازمآنهاي تاسيس‌کننده، بسياري از دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالي ايالات متحده نيز در ساخت تجهيزات و انجام پروژه هارپ مشارکت دارند که از ميان آنها مي‌توان به دانشگاه استنفورد، يو.سي.ال.اي (دانشگاه کاليفرنيا در لس‌آنجلس)، کالج دارتموث، دانشگاه کورنل، دانشگاه جانزهاپکينز، پارک‌کالج، ام.اي.تي (انستيتو فناوري ماساچوست) و پلي‌تکنيک نيويورک اشاره کرد.
دانشمندان مي‌توانند از هر مليتي در اين پروژه مشارکت داشته باشند. از سال 1995 / 1374 تاکنون، هر سال در تابستان، تور بازديد عمومي از مجموعه هارپ برگزار مي‌شود که با استقبال عموم مردم روبرو شده است. هم‌چنين دستاوردهاي اين پروژه به قلم دانشمندان از کشورهاي مختلف در نشريات مهم جهان منتشر مي‌شود.
هارپ چطور کار مي‌کند؟
هارپ از دو بخش فرستنده و گيرنده تشکيل شده است:
الف- ابزار تحقيقاتي يون‌کره‌اي يا آي.آر.آي: فرستنده‌اي براي مخابره امواج راديويي با توان بسيار بالا که در محدوده امواج پربسامد 2.8 تا 10 مگاهرتز (فرکانس بالا يا اچ.اف) کار مي‌کند. آي.آر.آي از 180 آنتن دوقطبي صليبي‌شکل تشکيل شده که در سطح يک مستطيل با 12 رديف و 15 ستون آرايش يافته‌اند و مي‌تواند با انتشار امواجي به قدرت 3.6 مگاوات (هر مگاوات معادل يک ميليون وات يا انرژي )، بخش کوچکي از يون‌کره را به‌طور موقتي برانگيخته کند و شرايط مناسب را جهت اهداف مطالعاتي ايجاد کند.
ب- آشکارسازها: مجموعه‌اي کامل از ابزارهاي علمي که هم براي مشاهده زمينه يون‌کره و شفق‌هاي قطبي و هم براي بررسي آثار به‌وجود آمده در حين تحقيقات فعال و محدوده برانگيخته‌شده به‌کار مي‌رود. اين ابزارها شامل يک رصدخانه نيز هست که علاوه بر مشاهده نتايج برانگيختگي، براي بررسي جزئيات شفق‌هاي قطبي نيز به‌کار مي‌رود. اطلاعات بدست‌آمده از اين مشاهدات در اينترنت قابل دسترسي است.
در وضعيت تحقيقاتي فعال، سيگنال‌هايي که توسط سيستم فرستنده توليد مي‌شود، به آرايه آنتن‌ها منتقل مي‌شود و در جهت بالا منتشر مي‌شود. بسته به بسامد موج ارسالي، بخشي از امواج در ارتفاع بين 100 تا 350 کيلومتري جذب مي‌شوند. محدوده جذب اين امواج حجم نسبتا کوچکي دارد، استوانه‌اي به مقطع دايره‌اي با قطر چند ده کيلومتر و ضخامت چند صد متر.
شدت امواج ارسالي مي‌تواند تا 3 مگاوات هم برسد، اما وقتي در چنين سطح وسيعي پراکنده شود، شدت آن در واحد سطح افت مي‌کند، طوري‌که به کمتر از 3 ميکرووات (3 ميليونيوم وات) در هر سانتي‌‌متر مربع مي‌رسد. اين مقدار، ده‌ها هزار بار ضعيف‌تر از امواج الکترومغناطيسي طبيعي خورشيدي است که به زمين مي‌رسد، حتي نوسآنهاي تصادفي طبيعي در تابش فرابنفش خورشيد که يون‌کره را پديد مي‌آورد، صدها بار از اثرات هارپ در يون‌کره قوي‌تر است.
هرچند اثر هارپ بسيار ضعيف‌تر از پديده‌هاي طبيعي موجود در يون‌کره است، اما آن‌قدري هست که بتواند تاثيري هرقدر اندک بر يون‌کره زمين بگذارد و ابزارهاي دقيق آزمايشگاه هارپ، آنها را اندازه‌گيري و اطلاعات جديدي درمورد ديناميک پلاسمايي و برهمکنش‌هاي بين زمين و خورشيد ارايه دهد.
هارپ و توهم توطئه
شايعات درمورد پروژه هارپ بسيار زياد است. سايت‌هاي متعددي را در اينترنت مي‌توان پيدا کرد که بلاياي طبيعي نظير سيلاب، خشکسالي، گردباد، تندباد و زمين‌لرزه را به هارپ نسبت داده باشند. تا پيش از اين، اختلال در شبکه‌هاي انتقال برق، سقوط پرواز شماره 800 خطوط هوايي TWA، سندرم جنگ اول خليج فارس، سندرم خستگي مزمن و حتي ماجراي تيراندازي دبيرستان کلمباين (مايکل مور، مستندساز مشهور بر اساس همين رويداد، مستند مشهور بولينگ براي کلمباين را ساخت) را نيز به هارپ نسبت مي‌دادند و در چند سال اخير زلزله‌هاي جنوب ايران، زلزله هائيتي و به تازگي آتش‌سوزي روسيه و سيلاب پاکستان را به اين ابزار نسبت داده‌اند.
کافي است در موتور جستجوهاي اينترنتي، موضوع هارپ (HAARP) را جستجو کنيد تا به اين منابع دست پيدا کنيد. براي آن‌که بهتر بتوانيد در مورد صحت و سقم توطئه هارپ قضاوت کنيد، بخشي از استدلال‌هاي اين افراد را ذکر مي‌کنيم. يک حساب و کتاب ساده، يا مراجعه به پايگاه‌هاي اينترنتي معتبر يا پرس‌وجو از استادان دانشگاه کافي است تا نادرستي اين مطالب آشکار شود.
1- درجه حرارت بسيار بالاي لايه يونوسفر موجب يونيزه شدن مولکول‌ها مي‌شود و در نتيجه بروز يک تغيير کوچک در ميزان انرژي اين لايه تغييرات وسيعي در وضع دروني هسته زمين، اعماق اقيانوس‌ها و آب‌وهوا ايجاد مي‌کند. تغييرات انرژي در لايه يونوسفر نه‌تنها بر کره زمين تأثيرات گسترده‌اي دارد، که بر درجه حرارت منظومه شمسي و در نتيجه واکنش‌هاي خورشيدي نيز مؤثر است.
2- يونوسفر چرخش زمين را در کنترل دارد و احتمال بسيار مي‌رود که درصورت دستکاري‌هاي متناوب، تاثيراتي در حرکت چرخشي زمين ايجاد گردد، بدين صورت که يا چرخش را سرعت بخشيده و يا کند نمايد.
3- سيستم «هارپ» سلاحي آب‌وهوايي است که از طريق ارسال يک انرژي فوق‌العاده به لايه يونوسفر (لايه فوقاني اتمسفر)، مولکول‌هاي آن را به تپش انداخته و به بازتاب قدرتمند اين انرژي وادار مي‌سازد.
4- آن‌چه درمورد زلزله هائيتي تعجب‌برانگيز است، اين نکته است که اين زمين‌لرزه در منطقه‌اي به وقوع پيوسته که «زلزله‌خيز» نيست، ضمن آن‌که اين کشور فقير و کوچک نزديک به منطقه‌اي در پورتوريکو قرار دارد که شعبه‌اي از سيستم هارپ در آن مستقر است. زمين‌لرزه نيز به هنگام غروب آفتاب که آسمان به سرخي مي‌گرايد و غبارآلود به نظر مي‌رسد، ايجاد شده تا وضعيت آسمان وضعيت حاصل از استفاده از سلاح «هارپ» را بپوشاند.
5- امپراتوري آمريکايي-صهيونيستي به کمک سيستم آب‌وهوايي «هارپ»، نه تنها موجي خارق‌العاده از سرما را در اروپا پديد آورده تا تلاش‌هاي مخالفان جهاني با پديده گرم شدن آب‌وهواي کره زمين را مسدود سازد، بلکه زمين‌لرزه «ويرانگر» هائيتي را تدارک ديده تا ناوگان خود را با هدف نهايي اشغال کوبا و ونزوئلا در درياي کارائيب مستقر سازد.
6- سلاح هارپ مي‌تواند با ايجاد اختلال و کنترل فرکانس‌هاي نوري مغز در سطوحي به وسعت شهرها، انسآن‌ها را از راه دور کنترل کند و در مغز آنها ايجاد «غش» و توليد «وهم» کند.
7- سيستم هارپ در سال 1998 / 1377 تکميل شد و اين، مصادف با سالي است که از آن به بعد، بر تعداد زمين‌لرزه‌ها در ايران اضافه شد.
و اما پاسخ ساده اين مسايل:
1- مقدار ماده موجود در يونوسفر بسيار کم است، چراکه 90 درصد از جرم جو زمين فقط در تروپوسفر توزيع شده و آن مقدار اندک ماده درون يونوسفر، هرقدر دماي بالايي داشته باشد، نمي‌تواند تاثير شگرفي داشته باشد. از سوي ديگر، جو زمين هيچ تاثيري بر ساختار داخلي زمين ندارد، چه رسد به خورشيدي که 150ميليون کيلومتر دورتر از زمين واقع شده است.
2- دوران زمين در اثر حرکت اجرامي به‌وجود آمده که 4.5 ميليارد سال پيش، زمين را تشکيل دادند. کل لايه‌هاي جو زمين تاثيري آن‌چناني بر دوران زمين ندارد و تنها برخورد يک جسم آسماني بزرگ مي‌تواند دوران زمين را تغيير دهد.
3- به توضيحات پروژه هارپ مراجعه کنيد.
4- هائيتي جزو زلزله‌خيزترين کشورهاي جهان است.
يونوسفر مصنوعي
تاد پيدرسون، فيزيک‌دان و محقق آزمايشگاه تحقيقاتي نيروي هوايي ايالات متحده در ماساچوست که مدتي رهبري تيم هارپ را برعهده داشت، در مورد يک تجربه تازه اين طور مي‌گويد: «ما موفق شديم الگوهاي تازه‌اي از اين پديده را در آسمان شب القا کنيم و اين بار به جاي رگه‌هاي درخشان نور با منشائي شبيه يک روزنه در آسمان، با دوايري توخالي به شکل دونات مواجه شديم که با طرحي نامنظم در آسمان مي‌درخشيدند».
تيم مسئول آزمايش تلاش کرد تا از جهت و انرژي ارسال‌شده به آسمان توسط آنتن اين مرکز که به ايجاد چنين اشکال عجيبي منجر شده، الگو برداري کند. نتايج احتمال وجود منطقه‌اي متراکم و يک دست از گازهاي يونيزهشده را در محل ايجاد اين اشکال نشان مي‌داد، همان‌طور که اندازه‌گيري رادار‌هاي زميني که براي کاوش در يونوسفر به کار مي‌روند، نيز اين احتمال را پيش از اين تأييد کرده بود.
دانشمندان مي‌گويند، امواج پروژه هارپ هم مي‌توانند با يونيزه کردن گازها، عامل ايجاد اين دسته‌هاي متراکمي از پلاسما باشد. نتايج اين تحقيق در Geophysical Research Letters منتشر شده و پيدرسن مي‌گويد: «اين مهيج‌ترين بخش کار است، چراکه موفق شده‌ايم قطعه‌اي کوچک از يونوسفر را به صورت مصنوعي خلق کنيم».مايک کووچ، مدير بخش فضانوردي تجربي دانشگاه لانکستر انگلستان و همکار سابق پيدرسون مي‌گويد: «اهميت اين آزمايش به دليل مشاهده اين اشکال نوراني نيست، بلکه به دليل اين واقعيت است که ما توانسته‌ايم الکترونهايي آن‌قدر پرانرژي خلق کنيم که توان توليد پلاسما را داشته باشند. اين اتفاقي کاملا متفاوت و تازه را نويد مي‌دهد، چيزي که اصلا انتظارش را نداشتيم. ما فکر نمي‌کرديم بشود با استفاده از آنتن‌هاي راديويي، آن‌هم از سطح زمين چنين کاري را انجام داد».
منبع انرژي
کووچ دليل موفقيت تيم هارپ را استفاده از پر قدرت‌ترين آنتن‌ها در سطح جهان عنوان مي‌کند، کما اين‌که گروه آنتن‌هاي انجمن علمي اروپاييEISCAT که در نروژ مستقر شده و از رقباي تيم پژوهشي هارپ به شمار مي‌رود، تنها تواني معادل 1.2 مگاوات دارد.
کووچ اضافه مي‌کند: «اين‌که اين پروژه مفيد است يا نه، داستان ديگري است. ما گاهي به شوخي مي‌گوييم روزي مي‌رسد که شرکت‌ها براي تبليغاتشان، فيزيک‌دانان را استخدام مي‌کنند تا با استفاده از اين فناوري آگهي‌هايشان در آسمان شب بدرخشد. اما از شوخي که بگذريم، قيمت‌ها براي خلق يک آگهي که با چشم غير‌مسلح قابل‌رؤيت باشد، سرسام‌آور است. فقط هزينه انرژي مصرفي براي به کارگيري تمام توان دستگاه هارپ به مدت يک‌ساعت، بيش از چهار هزار دلار است».
پيدرسون مي‌گويد: «دستگاه توليد‌کننده لايه‌هاي پلاسماي مصنوعي مي‌تواند کاربردهاي جدي‌تري هم داشته باشد. به عنوان مثال، مي‌تواند اطلاعات مخابره شده از يک زيردريايي را بازتاب دهد؛ يا نيروي هوايي ايالات متحده هم که در کنار نيروي هوايي انگليس و ديگران از سرمايه‌گزاران اين پروژه است، مي‌تواند از پلاسما براي بازتاب ارتباطات راديويي مخابره شده و تقويت آنها در سراسر جهان و بدون مواجهه با افت انرژي استفاده کند.
بعد از اين به جاي وابستگي کامل به يونوسفر طبيعي براي انعکاس امواج راديويي يا کوتاه، مي‌توانيم روي يونوسفر کوچکي که خودمان سازنده‌اش هستيم هم حساب کنيم! نتايج حاصل از آزمايش بهمن پارسال که اين‌طور مي‌گويند.


گزارش :ذوالفقار دانشي